Qərbdə islamofobiya: gerçək səbəblər və məqsədlər – II hissəPrevious Article
Թուրքիայի կրիպտո հայերը Next Article
Breaking News

Avrasiya Təhlükəsizlik və Strateji Araşdırmalar Mərkəzi

Հաթեմ Ջաբբարլի. «Թեև ազգային փոքրամասնությունները Հայաստանի համար լուրջ վտանգ չեն ներկայացնում, այնուամենայնիվ նրանց նկատմամբ կառավարության ճնշումները շարունակվում է»

Line Spacing+- AFont Size+- Print This Article
Հաթեմ Ջաբբարլի. «Թեև ազգային փոքրամասնությունները Հայաստանի համար լուրջ վտանգ չեն ներկայացնում, այնուամենայնիվ նրանց նկատմամբ կառավարության ճնշումները շարունակվում է»

Հաթեմ Ջաբբարլի՝
Քաղաքական գիտությունների դոկտոր,
Եվրասիական Անվտանգության և Ռազմավարական
Հետազոտությունների Կենտրոնի տնօրեն:

http://irevanaz.com/index.php?newsid=2360
23-03-2014, 11:57
irevanaz.com
20-րդ դարի սկզբներից սկսած նախ Հայաստանի դաշնակցական կառավարությունը, իսկ հետո՝ խորհրդային իշխանությունները պլանավորված կերպով՝ մի քանի փուլով, երկրից արտաքսել են ադրբեջանցիներին և այլ ազգային փոքրամասնությունների ներկայացուցիչներին: Մոսկվայի աջակցությամբ 1948-1953 թվականներին Հայաստանից բռնի կերպով արտաքսվել է 144 հազար 654 ադրբեջանցի: Չնայած, որ այս գործընթացը կրկնվել է մի քանի անգամ, 1989 թվականին Հայաստանում դեռ 230 հազար ադրբեջանցի էր բնակվում: Բայց այսօր Հայաստանում այլևս ադրբեջանցիներ չեն ապրում: Նրանց վերջնականապես վտարելուց հետո հայ ազգայնամոլները փաստորեն լուծեցին ազգային փոքրամասնությունների հարցը:
Չնայած, որ Հայաստանի այլ ազգային փոքրամասնությունները իրենցիծ վտանգ չեն ներկայացնում, այնուամենայնիվ իշխանությունները ճնշում են գործադրում քրդերի, եզդիների, հրեաների, վրացիների վրա: Այսօր Հայաստանում ազգային փոքրամասնությունների ընդհանուր թիվը կազմում է ընդամենը 80 հազար մարդ: Ազգային փոքրամասնություններն այստեղ կոմպակտ չեն ապրում: Հայաստանում բնակվող եզդիները իրենց քուրդ չեն համարում:
Հայաստանում ապրող եզդիները իրենց համարում են, որպես եզդիական էթնիկական խումբ և չեն ընդունում իրենց քուրդ լինելը: Այս հարցի հետ կապված շարունակվում է Հայաստանում ապրող փոքրաթիվ մահմեդական քրդերի հետ տարաձայնությունները: Մահմեդական քրդերը վկայում են եզդիների նույնպես քուրդ լինելը, պարզապես նշելով կրոնական առումով նրանց եզդի լինելը: Իսկ եզդիները հերքում են իրենց քուրդ լինելը, նշելով, որ նրանց նախնիները Հնդկաստանի Մումբայի շրջանից են: Կողմերի միջև եղած այս տարաձայնությունը նույնիսկ բարձրացվել է մինչև պետական մակարդակի:
Հայաստանի եզդիների առաջնորդ Ազիզ Թամոյանը անհիմն է համարել եզդիների հավատի զրադաշտականության հետ կապը և նշել է, որ նրանք ոչ մի կապ չունեն այդ կրոնի հետ:
Եզդիների հետ կապված հետազոտություններ կատարող Ջամալ Սադակյանը եզդիների քուրդ լինելու գաղափարի հետ մեկտեղ, նշում է այդ հարցի դեռ խոր վերլուծության կարիք ունենալն ու քննարկման համար բաց լինելը: Սադակյանի հաշվարկների համաձայն, մինչև 1989 թվականը Հայաստանում ապրել է 60 հազար եզդի: Սակայն նա դրանց թվում ընդգրկել է նաև մահմեդական քրդերին: Հայաստանում ապրել է 26 657 եզդի: Նրանք հիմնականում ապրել են Թալինի, Աշտարակի, Արմավիրի, Էջմիածնի և Արարատի շրջաններում:
Վիճակագրության համաձայն, 1926 թվականին Հայաստանում ապրել է 12 237 եզդի, 1998 թվականին՝ 50 176, 2001 թվականին՝ 40 620, իսկ 2011 թվականին՝ նրանց թիվը նվազել է՝ 35 308 մարդ:
1990 թվականից հետո Հայաստանից մեկնած եզդիների թիվը հաշվվում է մոտ 6 000-ից 10 000 մարդ: Բնակչության աճի տեմպերով, եզդիները ունեն ամենաբարձր ցուցանիշը և դա հայկական կողմին անհանգստացնող հիմնական գործոնն է:
Թեև եզդիները ունեն «Քուրդ Մտավորականների միություն», «Եզդիների ազգային միասնություն», «Աշխարհի եզդիների ազգային միասնություն», «Մալթե եզդի» հիմնադրամ և «Քուրդիստան»-ի նման հասարակական միավորումներ, սակայն Հայաստանի կառավարությունը տարբեր միջոցներով խոչընդոտում է նրանց գործունեությանը:
Չնայած ազգային փոքրամասնությունները ոչ մի վտանգ չեն ներկայացնում Հայաստանի համար, սակայն 1990-ական թվականներից հետո պետության ազգային փոքրամասնությունների հետ կապված քաղաքականության սահմանելու ժամանակ, հայտնի դարձավ նրանց նկատմամբ լուրջ ճնշումներ գործադրվելը: Վերջին ժամանակներում հատկապես ավելի պարզ է զգացվում եզդիների հանդեպ էթնիկական մաքրազտման հողի վրա խտրականությունը:
Պատմական ժամանակներից անասնապահությամբ զբաղվող եզդիներին հեռացնում են այդ բնագավառից և մենաշնորհ է ստեղծվում:
Չնայած եզդիների համար հնարավորություններ են ստեղծվել մայրենի լեզվով կրթություն ստանալու համար, սակայն Հայաստանի կառավարության կողմից պատրաստված դասագրքերում նրանց ոչ թե եզդի, այլ քուրդ լինելու մասին գրվելը անհանգստացնում է եզդիներին:
Պետությունը չի լուծում ազգային փոքրամասնությունների սոցիալ-տնտեսական խնդիրները: 2006 թվականին էթնիկական հողի վրա հակամարտության ժամանակ եզդիին սպանած մարդասպանի ազատության մեջ մնալուն դեմ դուրս եկած եզդիները բողոքի ցույց են կազմակերպել նախագահի աշխատակազմի առջև: Սպանված եզդիի կինը և երկու երեխաները չստանալով իրենց բողոքի պատասխանը, հրկիզել են իրենց: Իրավապահ մարմինները նույնիսկ դրանից հետո էլ չեն պատասխանել բողոքին:
Հայաստանի կառավարությունը 20-րդ դարի վերջերին ադրբեջանցիների հանդեպ իրագործված քաղաքականությունը այսօր նույնությամբ իրականացնում է երկրի ազգային փոքրամասնությունների նկատմամբ:
Պլանավորված ձևով ոչնչացվում են նրանց պատմական հուշարձաններն ու մշակութային ստեղծագործությունները: Այսպես, իշխող Հանրապետական կուսակցությունից պատգամավոր Հրանտ Գրիգորյանի մերձավոր բարեկամները հիմնահատակ ավերել են էթնիկական հանդուրժողականության շրջանակներում եզդիների վերաբերող պատմական գերեզմանոցը: Թեև կառավարությունը հայտնել է դրա էթնիկական հանդուրժողականության հետ կապված չլինելու մասին, սակայն եզդիների «Սինջար» հասարակական միավորման նախագահ Բորիս Թամոյանը լիովին հակառակն է վկայում: Հայ ազգայնամոլներին անհանգստացնում է Թամոյանի կողմից եզդիների խնդիրների մշտապես հասարակայնացումը: Այսպես, մի խումբ անհայտ անձինք ավտոմատներից կրակ են բացել Թամոյանի բնակարանի վրա:
Այս բոլորը իրական փաստեր են: Նրանք վկայում են, որ թեև ազգային փոքրամասնությունները Հայաստանի համար լուրջ վտանգ չեն ներկայացնում, այնուամենայնիվ նրանց նկատմամբ կառավարության ճնշումները շարունակվում է:
Հաթեմ Ջաբբարլի՝
Քաղաքական գիտությունների դոկտոր,
Եվրասիական Անվտանգության և Ռազմավարական
Հետազոտությունների Կենտրոնի տնօրեն:

0 Comments

No Comments This Article Has No Comments Yet

Sorry, either someone took all the comments and ran away or no one left any in the first place !

But You can be first to leave a comment !

Leave Your Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Bey. münasibətlər

Avrasiya Təhlükəsizlik və Strateji Araşdırmalar Mərkəzi Türkiyənin Məhməd Akif Ərsoy və Isparta Tətbiqi Elmlər Universitetində “Ermənistanın işğalçılıq siyasəti: region və beynəlxalq təhlükəsizlik problemləri” adlı sempozium təşkil edəcək

Avrasiya Təhlükəsizlik və Strateji Araşdırmalar Mərkəzi Türkiyənin Məhməd Akif Ərsoy və Isparta Tətbiqi Elmlər Universitetində “Ermənistanın işğalçılıq siyasəti: region və beynəlxalq təhlükəsizlik problemləri” adlı sempozium təşkil edəcək   0

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Qeyri-Hökumət Təşkilatlarına Dövlət Dəstəyi Şurasının 2019-cu il 1-ci qrant müsabiqəsinin nəticələrinə görə Avrasiya Təhlükəsizlik və Strateji Araşdırmalar Mərkəzi Türkiyənin Burdur şəhərində yerləşən Məhməd Akif Ərsoy və [...]


Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Qeyri-Hökumət Təşkilatlarına Dövlət Dəstəyi Şurasının maliyyə dəstəyi ilə hazırlanıb.

Son Xəbərlər

Avrasiya Təhlükəsizlik və Strateji Araşdırmalar Mərkəzi Türkiyənin Məhməd Akif Ərsoy və Isparta Tətbiqi Elmlər Universitetində “Ermənistanın işğalçılıq siyasəti: region və beynəlxalq təhlükəsizlik problemləri” adlı sempozium təşkil edəcək

Avrasiya Təhlükəsizlik və Strateji Araşdırmalar Mərkəzi Türkiyənin Məhməd Akif Ərsoy və Isparta Tətbiqi Elmlər Universitetində “Ermənistanın işğalçılıq siyasəti: region və beynəlxalq təhlükəsizlik problemləri” adlı sempozium təşkil edəcək   0

read more
Sokaklardan İktidara: Paşinyan Hükümeti

Sokaklardan İktidara: Paşinyan Hükümeti   0

read more
Uşaqların əyləncə hüquqları

Uşaqların əyləncə hüquqları   0

read more
Uşaq hüquqlarının məkana və zamana görə formalaşması

Uşaq hüquqlarının məkana və zamana görə formalaşması   0

read more
Uşağın yaş-inkişaf xüsusiyyətləri və təbii hüquqlarının əsasları

Uşağın yaş-inkişaf xüsusiyyətləri və təbii hüquqlarının əsasları   0

read more
Uşaq hüquqlarının fəlsəfi əsasları

Uşaq hüquqlarının fəlsəfi əsasları   0

read more
Hüquq fəlsəfəsi seriyasından  Altıncı     yazı	  Uşaq hüquqlarının fəlsəfəsi

Hüquq fəlsəfəsi seriyasından Altıncı yazı Uşaq hüquqlarının fəlsəfəsi   0

read more
Hüquq fəlsəfəsi seriyasından  Beşinci  yazı  Uşaq hüquqlarının fəlsəfəsi

Hüquq fəlsəfəsi seriyasından Beşinci yazı Uşaq hüquqlarının fəlsəfəsi   0

read more
Hüquq fəlsəfəsi seriyasından İnsan hüquqlarının əsasları   Dördüncü yazı

Hüquq fəlsəfəsi seriyasından İnsan hüquqlarının əsasları Dördüncü yazı   0

read more
Hüquq fəlsəfəsi seriyasından İnsan hüquqlarının əsasları

Hüquq fəlsəfəsi seriyasından İnsan hüquqlarının əsasları   0

read more
Hüquq fəlsəfəsi seriyasından İnsan hüquqlarının  əsasları

Hüquq fəlsəfəsi seriyasından İnsan hüquqlarının əsasları   0

read more
Hüquq fəlsəfəsi seriyasından İnsan hüquqlarının əsasları

Hüquq fəlsəfəsi seriyasından İnsan hüquqlarının əsasları   0

read more
Ermənistanın KİV-də Azərbaycanla bağlı verilən informasiyaların monitorinqi

Ermənistanın KİV-də Azərbaycanla bağlı verilən informasiyaların monitorinqi   0

read more
Fransa-Dağlıq Qarabağ problemi: vasitəçiyin iflası

Fransa-Dağlıq Qarabağ problemi: vasitəçiyin iflası   0

read more
Qondarma DQR-in tanınması: Nalbandyanın bəyanatı barədə

Qondarma DQR-in tanınması: Nalbandyanın bəyanatı barədə   0

read more
Lapşin, Dilqəm, Şahbaz: insan haqları bəşəridirmi? 

Lapşin, Dilqəm, Şahbaz: insan haqları bəşəridirmi?    0

read more
Liparityanın xatirələrində Qarabağ müzakirələri 

Liparityanın xatirələrində Qarabağ müzakirələri    0

read more
Coğrafiyaçı Sərkisyan və ekoloq Abraamyanın “çay” söhbəti 

Coğrafiyaçı Sərkisyan və ekoloq Abraamyanın “çay” söhbəti    0

read more
Ermənistanın miqrasiya problemi: ermənilər niyə köçür?

Ermənistanın miqrasiya problemi: ermənilər niyə köçür?   0

read more
Ermənistanda parlament seçkiləri ərəfəsində yeni dinamiklər, Çarukyan geri dönür?

Ermənistanda parlament seçkiləri ərəfəsində yeni dinamiklər, Çarukyan geri dönür?   0

read more

Arxiv

Noyabr 2019
Be Ça Ç Ca C Şb B
« Avq    
 123
45678910
11121314151617
18192021222324
252627282930